Niezamierzony spadek masy ciała zasługuje na ocenę, nawet jeśli pacjent nadal mieści się w dotychczasowym rozmiarze ubrania. Przydadzą się datowane pomiary i informacja, czy zmieniło się jedzenie, trawienie albo poziom sprawności.
Najpierw ustal przebieg zmiany
Pojedynczy pomiar pokazuje stan w danej chwili. Dwa lub trzy wcześniejsze wyniki z datami pomagają ocenić, czy zmiana wydarzyła się nagle, czy narasta od miesięcy. Możesz skorzystać z danych zapisanych u lekarza, w szpitalu lub w swoim kalendarzu. Dopisz, czy ważenie odbyło się w podobnym ubraniu, na tej samej wadze i w porównywalnych warunkach. Przy poruszaniu się na wózku ustal, jak podczas pomiaru uwzględniano jego ciężar.
Wahanie związane z nawodnieniem, obrzękami lub ostrą chorobą może zaburzać ocenę trendu. Zmiana z dnia na dzień nie zawsze oznacza utratę tej samej ilości tkanki. Powiedz lekarzowi o niedawnej biegunce, wymiotach, gorączce albo obrzękach. Jeśli nie masz liczb, również warto zgłosić problem. Możesz opisać poluzowanie paska, zmianę dopasowania protezy lub stabilizatora albo obserwacje osoby pomagającej Ci przy ubieraniu.
Czy zmieniła się ilość dostępnego jedzenia
Czasem pacjent twierdzi, że je „tak jak zawsze”, bo wybiera te same dania. Dopiero dokładna rozmowa pokazuje, że zjada połowę dawnej porcji, rezygnuje z drugiego posiłku po pracy albo potrzebuje tak długiej przerwy, że kolejny posiłek już wypada. Zamiast próbować odtworzyć idealny jadłospis, pokaż różnicę na jednym dniu. Co działo się przy śniadaniu kilka miesięcy temu, a co dzieje się teraz?
Możliwość jedzenia zależy też od otoczenia. Przy osłabieniu mięśni trudne mogą być zakupy, przenoszenie garnków, krojenie lub utrzymanie sztućców. Ktoś może mieć dobry apetyt, ale po przygotowaniu obiadu potrzebować tak długiego odpoczynku, że posiłek stygnie. Jeżeli przyczyną ograniczenia jedzenia są koszty, brak pomocy albo niedostępna kuchnia, powiedz o tym otwarcie. Sam przepis na nową potrawę nie rozwiąże takiej trudności.
Które objawy należy połączyć w opisie
Zapisz, czy zmianie masy towarzyszą szybka sytość, nudności, ból brzucha, zaparcie, biegunka albo trudności z połykaniem. Nawracające krztuszenie lub kaszel przy piciu mają znaczenie dla wyboru bezpiecznej drogi żywienia. Jeśli wystąpiły nowe pragnienie i częstsze oddawanie moczu, lekarz może rozważyć także zaburzenia gospodarki glukozowej. Każdy z tych objawów wymaga interpretacji z historią choroby, a nie automatycznego przypisania go mitochondriom.
Sprawdź, czy w podobnym czasie rozpoczęto nowy lek, zmieniono godziny pracy, odbyła się hospitalizacja albo zwiększyło się zapotrzebowanie na pomoc w posiłkach. Nie odstawiaj leczenia na próbę, nawet gdy podejrzewasz wpływ na apetyt. Rzetelny zapis chronologii ułatwia decyzję, czy lek wymaga modyfikacji, czy bardziej prawdopodobny jest inny czynnik. Wizyta dietetyczna może być częścią oceny, ale przy niezamierzonym chudnięciu potrzebna jest także rozmowa z lekarzem.
Jak rozumieć ocenę ryzyka żywieniowego
Personel może brać pod uwagę wielkość i tempo spadku masy, aktualną możliwość jedzenia, choroby współistniejące i przewidywany czas trudności. Sam wskaźnik masy ciała nie pokazuje, jak szybko nastąpiła zmiana ani ile wysiłku kosztuje utrzymanie obecnego sposobu odżywiania. U dzieci stosuje się odrębne metody oceny wzrastania. Nie porównuj więc dziecka z normą dla dorosłego albo z jednorazowym pomiarem rodzeństwa.
Po dłuższym okresie bardzo małej podaży jedzenia gwałtowne zwiększenie żywienia może wymagać nadzoru medycznego z uwagi na ryzyko zaburzeń metabolicznych. Nie próbuj nadrabiać kilku dni dużymi porcjami gotowych odżywek bez ustaleń z zespołem. Przewlekła, niewyjaśniona utrata masy także wymaga zaplanowanej oceny. Pilna pomoc jest potrzebna wcześniej, jeżeli pojawiają się powtarzające wymioty, niemożność picia, zaburzenia świadomości albo wyraźne pogorszenie ogólne.
Jaki powinien być rezultat konsultacji
Ustal, co konkretnie ma być sprawdzone i w jakiej kolejności. U jednej osoby najpierw potrzebna będzie ocena połykania, u innej wyjaśnienie objawów przewodu pokarmowego, przegląd leków albo pomoc przy przygotowaniu posiłków. Dopytaj, kto połączy wyniki konsultacji i kiedy skontaktować się przed planową kontrolą. Rozwiązanie ma odpowiadać przyczynie trudności, a nie samej liczbie na wadze.
Na kolejne spotkanie wystarczą dane uzgodnione z zespołem: pomiary w podobnych warunkach oraz opis tolerancji jedzenia i codziennego funkcjonowania. Jeśli ważenie jest dla pacjenta męczące, ryzykowne lub niepokojące, powiedz o tym. Częstotliwość pomiarów można dobrać do rzeczywistej potrzeby. Dla osoby chorej równie istotnym rezultatem jak stabilizacja masy bywa możliwość zjedzenia obiadu bez bólu, kaszlu czy nadmiernego zmęczenia.
Piśmiennictwo
- National Institute for Health and Care Excellence (NICE), „Nutrition support for adults: oral nutrition support, enteral tube feeding and parenteral nutrition”, CG32, 2006, aktualizacja 2017. Wytyczne dotyczące oceny ryzyka niedożywienia i wsparcia żywieniowego u dorosłych.
- S. Parikh i wsp., „Patient care standards for primary mitochondrial disease: a consensus statement from the Mitochondrial Medicine Society”, Genetics in Medicine, 2017. Stanowisko eksperckie dotyczące monitorowania narządów, opieki okresowej i postępowania w ostrej chorobie.
Aby omówić objawy i wskazania do dalszej diagnostyki, umów konsultację lekarską w Schellmed.