Wzrost stężenia metabolitu po przyjęciu prekursora, poprawa określonej funkcji tkanki i wydłużenie życia to trzy różne wyniki badania. Kiedy ocenia się preparaty oferowane na witalność, tych poziomów nie wolno łączyć w jedną obietnicę.
Co łączy NAD+, NR i NMN
NAD+ jest koenzymem uczestniczącym w reakcjach oksydacyjno-redukcyjnych i substratem licznych reakcji enzymatycznych. Nikotynamidorybozyd (NR) oraz mononukleotyd nikotynamidowy (NMN) są prekursorami związanymi z metabolizmem NAD+. Zainteresowanie nimi w badaniach nad starzeniem wynika m.in. z roli przemian energetycznych w różnych tkankach. Z tego biologicznego uzasadnienia nie można jednak wyprowadzić wniosku, że każdy spadek energii życiowej wynika z niedoboru NAD+ lub że przyjęcie prekursora odwraca przyczynę dolegliwości.
Pomiędzy spożyciem preparatu a efektem klinicznym występuje wiele etapów. Związek musi zostać przyswojony i przekształcony, a zmiana w określonej tkance powinna mieć znaczenie dla funkcji organizmu. Wynik oznaczenia we krwi nie musi odpowiadać zmianie w mięśniu lub mózgu. Nawet wtedy, gdy zmienia się określony parametr metaboliczny, istotne pozostaje pytanie, czy pacjent może dłużej chodzić, rzadziej choruje lub dłużej zachowuje samodzielność. Te punkty końcowe wymagają niezależnego pomiaru.
Co ustalono w badaniach randomizowanych
Martens i współpracownicy przeprowadzili krótkoterminowe badanie krzyżowe z placebo u zdrowych osób w średnim i starszym wieku. Wykazano możliwość zwiększenia poziomu metabolitów związanych z NAD+ po suplementacji NR. Taki schemat oznacza, że uczestnik w kolejnych okresach otrzymuje różne interwencje, co pozwala częściowo ograniczyć wpływ różnic pomiędzy osobami. Niewielka liczba uczestników i krótki czas obserwacji ograniczają możliwość oceny rzadkich działań niepożądanych oraz długofalowych wyników klinicznych. Badanie nie rozstrzyga, czy preparat wydłuża życie.
Yoshino i współpracownicy badali NMN przez dziesięć tygodni u 25 kobiet po menopauzie z nadwagą lub otyłością i stanem przedcukrzycowym. W tej wybranej grupie stwierdzono poprawę wrażliwości mięśni na insulinę ocenianą w warunkach badawczych. Nie oznacza to udowodnionej prewencji cukrzycy, poprawy ogólnej sprawności ani skuteczności u młodych, zdrowych mężczyzn czy osób z pierwotną chorobą mitochondrialną. Tożsamość populacji i sposób pomiaru efektu są tu równie ważne jak sama informacja, że wynik był statystycznie istotny.
Jak czytać obietnicę „na długowieczność”
Najpierw sprawdź, czy twierdzenie dotyczy doświadczenia na komórkach, badań na zwierzętach, czy kontrolowanego badania u ludzi. Następnie ustal, jaki związek rzeczywiście badano. Wyniku dla NR nie należy mechanicznie przypisywać NMN ani innemu preparatowi o podobnej nazwie marketingowej. Istotne są także droga podania, postać produktu, czas ekspozycji i grupa kontrolna. Zmiana w doświadczeniu metabolicznym nie jest tym samym co wieloletnia obserwacja zachorowań lub umieralności.
Pytanie o bezpieczeństwo wymaga osobnej odpowiedzi. Określenie „dobrze tolerowany w badaniu” odnosi się do konkretnych uczestników i czasu obserwacji. Nie gwarantuje bezpieczeństwa u osoby z niewydolnością narządową, w ciąży, w trakcie leczenia onkologicznego ani przy wielu jednocześnie stosowanych preparatach. Nie ma podstaw do zastępowania przepisanych leków suplementem ani do samodzielnego wnioskowania o potrzebnej dawce na podstawie wyników badań mechanistycznych. Właściwym krokiem przy wątpliwościach jest konsultacja pełnej listy preparatów i wskazań z lekarzem.
Co ma znaczenie dla indywidualnej oceny zdrowia
Jeżeli powodem zainteresowania NMN lub NR jest nowe zmęczenie, lekarz potrzebuje informacji o jego początku, charakterze i wpływie na aktywność. Gdy celem jest profilaktyka, warto omówić mierzalne czynniki ryzyka i sprawności. Niezależnie od powodu konsultacji należy odróżnić diagnozę opartą na objawach i badaniu od deklaracji handlowej o „niskiej energii komórkowej”. U zdrowej osoby taki opis sam w sobie nie stanowi wskazania do specjalistycznej diagnostyki choroby genetycznej.
Jeśli preparat jest już stosowany, zabierz nazwę, skład, postać, czas rozpoczęcia i listę pozostałych leków. Lekarz może wówczas ocenić, czy zgłaszany efekt odpowiada celowi, czy w tym samym czasie zmieniły się sen, wysiłek lub inne elementy leczenia i czy potrzebna jest osobna diagnostyka. Ani wzrost pojedynczego biomarkera, ani subiektywna poprawa w krótkim okresie nie pozwalają przewidzieć długości życia konkretnego pacjenta.
Piśmiennictwo
- Martens C.R. i wsp. Chronic nicotinamide riboside supplementation is well-tolerated and elevates NAD+ in healthy middle-aged and older adults. Nature Communications, 2018;9:1286. Krótkoterminowa próba krzyżowa dotycząca metabolizmu NAD+.
- Yoshino M. i wsp. Nicotinamide mononucleotide increases muscle insulin sensitivity in prediabetic women. Science, 2021;372:1224–1229. Małe randomizowane badanie metaboliczne u kobiet po menopauzie ze stanem przedcukrzycowym.
- Moqri M. i wsp. Validation of biomarkers of aging. Nature Medicine, 2024;30:360–372. Autorzy przedstawiają wymagania walidacji analitycznej i klinicznej markerów starzenia.
Jeśli chcesz ustalić, które badania mają uzasadnienie w Twojej sytuacji, umów konsultację lekarską w Schellmed.